Gıda atığı kurutucusu, kompost makinesi ve çürütücü: tarafsız bir karşılaştırma

Üç teknoloji de aynı gıda atığıyla başlar, ancak bambaşka sonuçlarla biter. Kurutucu ile kompost makinesi dışarıdan benzer görünse de içeride işleyen süreç farklıdır. Makineden ne çıktığı, sonrasındaki her şeyi belirler: çıkan ürünün nereye gideceğini, taşımanın ne kadar tutacağını ve sıfır atık hedeflerinize katkı sağlayıp sağlamadığını.

• Kompost makinesi (OCTOEN ECO-130 KSN ve üzeri): 45-75 °C'de, 12-24 saatlik döngüde enzim destekli aerobik kompostlaştırma. Çıkan ürün: organik gübre veya toprak iyileştirici olarak kullanılan taze kompost.
• Gıda atığı kurutucusu: atığı ısıtır ve kurutur. Çıkan ürün: hâlâ taşınması ya da başka bir yerde işlenmesi gereken kurutulmuş gıda atığı. Hacim azalması ürüne göre değişir.
• Atığı gidere veren çürütücü: mikroplar atığı sıvıya ayrıştırır. Su ve gider bağlantısı gerekir; ortaya katı bir ürün çıkmaz, sıvı kanalizasyona gider.

Aşağıdakiler, her teknolojinin yayımlanmış ürün bilgilerine dayanan tipik özellikleridir. Tek tek ürünler farklı olabilir; düşündüğünüz makinenin teknik föyünü mutlaka inceleyin.

• Su ve gider: kompost makinesi ikisini de gerektirmez; kurutucu genellikle su bağlantısı, çürütücü su ve gider bağlantısı ister.
• Koku kontrolü: kompost makinesinde yıkanabilir filtre kaseti vardır ve yalnızca aktif karbon yenilenir; kurutucu ve çürütücülerde genellikle değiştirilebilir kartuş ve havalandırma bağlantısı bulunur.
• Düzenli sarf malzemesi: kompost makinesinde gerekmez, enzim yalnızca ilk çalıştırmada kullanılır; kurutucuda filtre kartuşları, çürütücüde her ay yenilenen mikrop yongaları gerekir.
• Sonraki döngü: tamburda kalan kompost yeni döngüyü başlatır; kurutucuda biyolojik başlatıcı yoktur; çürütücü yeniden doldurulan mikrop ortamına bağlıdır.
• Gövde ve veri: OCTOEN'de içi ve dışı %100 pasive edilmiş paslanmaz çelik gövde, dört yük hücresi ve enerji analizörü vardır; diğer cihazlar çoğunlukla içi paslanmaz, dışı plastik veya boyalıdır ve genellikle tek ağırlık sensörü kullanır.

Her yaklaşım farklı bir ihtiyaca yanıt verir; doğru seçim sizin önceliğinizle başlar. Atığı gidere veren çürütücü, tesisatı hazır olan, katı ürünle uğraşmak istemeyen ve atık suyun kabul edildiğini ilgili kurumla teyit etmiş bir tesise uygundur. Kurutucu, öncelikle çöpteki ağırlığı ve hacmi azaltmak isteyen ve kurutulmuş malzemeyi gönderebileceği bir kompost veya işleme tesisi bulunan bir işletmeye uyar. Yerinde kompost makinesi ise sonunda kullanılabilir bir ürün isteyen, su ve gider tesisatıyla, kartuş veya mikrop dolumuyla uğraşmak istemeyen tesisler içindir.

Pek çok otel, restoran ve yemekhane için belirleyici sorular pratiktir: çıkan ürünle ne yapacaksınız, kurulumda hangi işleri üstlenebilirsiniz ve tesisinizin sıfır atık hedefleri neyi gerektiriyor. Seçimden önce günlük atık miktarınızı birkaç hafta tartmak, üç seçenekte de doğru boyutu belirlemek için güvenilir bir yoldur.

Sıfır atık hedefi olan bir kurum için asıl soru, atığın tesisten hangi biçimde çıktığıdır. Kurutulmuş gıda atığının hacmi azalmış olsa da hâlâ taşınması gereken bir atıktır; çürütücüden çıkan sıvı doğrudan kanalizasyona gider. Kompost ise tesisin kendi yeşil alanlarında kullanılabilir. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi kampüste ürettiği kompostu yeşil alanlarında, Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi ise Hobi Bahçesi'nde ve yeşil alanlarda kullanıyor. Kompostu yerinde kullanmak, atığın tesisten çıkmadan değerlendirilmesi demektir. ECO-130 KSN ve üzeri modellerde dört yük hücresi ve OCTOEN Carbon Tracker yazılımı her yüklemeyi kaydeder; bu miktar sıfır atık raporlarında ölçülmüş veriyle gösterilebilir.

OCTOEN ECO-130 KSN ve üzeri modeller kurutucu değildir; kapalı (in-vessel) bir aerobik kompost süreci işletir. Kompostun kullanımına ilişkin kurallar Kompost Tebliği'nde yer alır; kompostu nerede kullanacağınızı planlarken bu Tebliğ'i dikkate alın.

Kaynak: Kompost Tebliği (Resmî Gazete, 5 Mart 2015)

Hangi sistemi seçerseniz seçin, bu soruların yanıtları kurulumdan sonra neyle yaşayacağınızı gösterir. Karşılaştırma için OCTOEN'in yanıtları: organik gübre olarak kullanılan taze kompost; su ve gider bağlantısı gerekmez, koku filtresi makinenin içindedir; zorunlu filtre değişimi yoktur, yalnızca aktif karbon yenilenir; %100 yerli üretim, kendi fabrikamızda, ECO-130 KSN ve üzerinde ücretsiz kurulum ve 1 günlük eğitim; Üsküdar Belediyesi'nden Maça Kızı'nın Michelin yıldızlı mutfağına kadar isimli referanslar. Garanti, devreye almadan itibaren 12 aydır; enzim ve talaş gibi sarf malzemeleri ayrıca temin edilir. Yanıtları her tedarikçiden yazılı isteyin ve mümkünse çalışan bir sahayı yerinde görün.

• Makineden ne çıkıyor, onu ne yapacağız?
• Su, gider veya baca bağlantısı gerekiyor mu?
• Neyi, ne sıklıkla değiştirmek gerekiyor?
• Üretim, kurulum ve servis kimde?
• Çalıştığı bir sahayı görebilir miyiz?